| |
| |
| NOVAJHOJ
DE SCIENCO 科学新闻 |
|
— 2003年
◇CHINIO SUKCESE LANCHIS SIAN UNUAN HOMPORTAN KOSMOSHIPON
SHENZHOU-5
中国成功发射第一个载人宇宙飞船神州5号
15-an de oktobro Chinio sukecese lanchis sian unuan homportan
kosmoshipon shenzhou-5 kaj ghi surterighis la 16-an de
oktobro post chirkauflugado de la tero 14 fojojn en 21
horo. Chinio estighas la tria lando sendi homon en spaco
post Rusio kaj Usono. Tio iniciatos la disvolvighon de
multaj sciencoj kaj teknikoj kaj komerco en nia lando.
10月15日，中国成功发射了自己的第一次载人宇宙飞船神州5号，10月16日经21小时，绕地球14圈返回地球。中国成为继美俄之后的第三个送人到太空的国家。这开启了我国许多科技和商业的发展。
◇萨斯—非典型肺炎
◇VIKIPEDIO 多语种百科全书
Multaj diras, ke ni devas havi chian informon en la reto
Esperanto. Multaj teoriumas kaj pensadas, kiel fari tion,
sed jam delonge lanchighis Vikipedio (www.vikipedio.org),
multlingva reta enciklopedio, kiu havas jhuste tiun celon
! Kiu rajtas partopreni ? Chiuj . Sub chiu artikolo estas
ligilo nomata “ Redaktu la tekston de la pagho”. Oni povas
labori sennome, sed ni vere aprezas, se oni ensalutas
antau ol ekkunlabori. (许多人说，我们应在世界语网上获得所有的信息。许多人论述着，思索着，怎样做到呢，其实早就开启了VIKIPEDIO
（www.vikipedio.org）,多语种网络百科全书， 它正是为此目的出现的。谁有权参与呢？ 所有的人。所有的文章都被标以“编辑页文本”。大家可以不具名写作，但我们真诚赞赏，合作前打个招呼。)
Nu, multaj demandas: “Se chiuj rajtas shanghi chiun paghon,
kial ne estas kaoso ?” Chiu nova shangho montrighis en
la pagho “Lasta shangho”, kaj tial la afero funkcias,
char chiuj ankau rajtas korekti chion. Do, se estas eraro,
multfoje alia vikipediisto korektas ghin en la sama tago.
（哈，许多人会问：” 如果所有的人都有权改变每一页，不就乱了吗？“ 每个新变化都展现在”最近变化“页上， 这样就发挥作用了，因为所有的人还有权改正一切。因此如果出现错误，其他多语种百科全书家可以在同一页改正它。）
Ni verkas lau la principo de neutrala vidpunkto. Kiam
estas pluraj vidpunktoj, ni povas reprezenti chiun vidpunkton
juste, ghis chiuj reprezentantoj de tiuj vidpunktoj konsentas,
ke la artikolo havas nur faktojn, kaj ne opiniojn. （我们按照中立性观点的原则写作。当出现多种观点时，我们可以公正地代表每一个观点，直到所有那些观点的代表意见一致了，文章中只有事实，没有意见。）
La 15-an de januaro 2001 komencighis al multlingva enciklopedia
projekto Vikipedio. La 15-an de novembro 2001 ghi komencighis
en Esperanto, kaj la Esperanta Vikipedio nun havas pli
ol 5,000 artikolojn. La tuta multlingva projekto havas
pli ol 160,000 artikolojn entute. Lau nombro de artikoloj,
la de plej grandaj estas la Vikipedioj en la lingvoj angla,
germana, pola, franca, sveda, Esperanto, nederlanda, dana
kaj itala.（2001年1月15日 开创了多语种百科全书规划VIKIPEDIO。2001年11月15日开启了世界语，世界语VIKIPEDIO
有5，000多篇文章。全部多语种规划共有160，000多篇文章。按文章数，VIKIPEDIO中文章最多的语种是英语，德语，波兰语，法语，瑞典语，世界语，荷兰语，丹麦语和意大利语。[此网站中也有中文---译者]）
叶念先译
◇MIKROSOFT LANCHOS，EBLIGANTE KOMPUTILOJN PAROLI
KUN LA UZANTOJ微软将推出能与使用者对话的计算机
La Mikrosoft planas lanchi post ne longe novan programaron
pri voAa rekono, kiu ebligos komputilojn auskulti kaj
paroli plenkomprene. La celata merkato, almenau dekomence,
estos nur entreprenoj. Mikrosoft jam disponigis antaulanchan
version de sia programo ‘Parola Servilo’, ebligante al
la kompanioj krei servojn por automatigi telefonsistemoj,
kies opciojn determinas la uzanto, per elekto kaj premo
de definite klavo. La pli simpla versio de la programo
ankau estas uzata nuntempe de borsaj negocistoj, kie ghi
montri sin aparte tauga. La kompleta programo ‘Parola
Servilo’ devos esti en la vendejo che la komenco de 2004,
ech se ankorau oni ne sukcesis determini la podetalan
prezon. （微软计划不久将推出新的voAa 识别程序，使计算机能完全理解听说。目标市场初步只定位于企业。微软已经预先推出了‘说话服务器’软件文本，使公司可以创造自动电话系统的服务，其选择权决定于使用者，选择并按固定的键即可。还为当代的证卷交易者提供了更简单的软件文本，使之可以适当地单独自我表述。尽管他们尚未商量好每件的价格，全部‘说话服务器’软件2004年初将肯定出现于商店）
◇LA HOMARA GENARA SEKVENCO FINE PLENUMITA 人类基因组系列最终完成
Unu internacia grupo de sciencistoj anoncis sur Aprilo
15, La sekvenco estas la tuta mapo de homara DNA. Tiu
chi gvidos la vojon por plimultaj malkovroj de medicinaj
problemoj.Chinaj sciencistoj alighis en la finan laboro
de la mapa plenumo. （一个国际科学家组2003-4月15日宣布，此系列是人类脱氧核糖核酸的全图。将导致更多的医学问题的发现，中国科学家也参加了图完成的最后工作。）
◇GRANDEGA GAS-KAMPOJ MALKOVRITA EN SICHUAN PROVINCO
四川省发现巨大天然气油田
La Luojiazhai Gas-Kampo estas la plej granda de la kvar
en Chinio, situanta en la nordoriento de Sichuan provinco.
La rezervo estas 58 biliono da kubaj metroj. La aliaj
tri kampoj estas proksima al Luojiazhai kampo, kaj havas
la rezervon de 95 biliono da kubaj metroj. Specialistoj
kalkulas, ankorau estas aliaj kampoj en la provinco. (
洛家寨天然气田是中国四个气田中最大的一个，位于四川省的东北部。天然气的储存量是58 兆立方米。其它三个气田在洛家寨附近，储存量为95兆立方米。专家们估计，四川省还有其它气田。)
Unu cent gas-kampoj estis malkovrita en la provinco, kiuj
estas la plej grava rezervo por tutlanda ekonomia projekto,
kaj pumpas la gason al orienta Chinio pushanta la ekonomian
konstruadon de marborda regiono. La transsentado de la
gaso bezonas transmisiajn staciojn de gasa kolektado kaj
boras pli ol dek putojn. （四川省已发现一百个气田，对全国的经济规划是重要的宝藏 天然气抽取东送推进沿海地区的经济建设。天然气的输送需要积气传输站，钻十多个气井。）
— 2002年
◇NOVA GENERACIA NUKLEA REAKTORO 新一代核反应堆
China unua alta-temperatura gas-malvarmuma nuklea reaktoro
estis konektita al elektra reto en Pekino. La nuklea reaktoro
lokita 40 km de la centro de Pekino. Tio montras, ke china
utiligado de la plej nova nuklea teknologio por civila
celo. Chinio estas la kvina lando havi chi tiun teknologion,
post Usono, Britio, Germanio kaj Japanio. （中国第一个高温气冷核反应堆在北京接到电网上。这个核反应堆座落于离北京市中心40公里的地方。它显示中国把最新的核技术用于市民的需要。中国是继美国，英国，德国，日本等拥有此技术的五国之一。）
La nova nuklea reaktoro, kun povuma generado 10 megavatoj,
kaj pasis du-jara provo. Ghi povas krei la temperaturon
tri tempoj da pli ol konvenciaj nekleaj reaktoroj, kaj
generas altan kapaciton. Ghia malvarmiga fluido estas
heliumo La reaktoro ankau povas automate malfermi kaj
malvarmigi en kriza kondicho. Ghi pasis tra 100 sekureca-provo,
inkluzive media ekfrapa taksado ekde ghi komencis la provon
en Decembro 2000. （这个新核反应堆产生10兆瓦的电量，经过两年的试运行。它能创造三倍于一般核反应堆的温度，产生高电容量。它的冷却剂是氦。在危机情况下反应堆还可以自动关闭和冷却。从2000年12月开始试运行它通过了100次安全实验，包括从2000年开始实验的环境冲击处理。）
La investo de la esplorado kaj disvolvigho de la reaktoro
estas 250 miliono juano, kaj estas la unu chefa projekto
de la Alta kaj Nova Teknologia Esplorada kaj Disvolvigha
Programo (Programo 863) de la China registaro. Chinio
kontinue disvolvas kaj desegnas chi tiajn nukleajn reaktorojn
（这个反应堆的研究与发展投资了两亿五千万元，是中国政府高新技术研究计划（863计划）中的一个主要规划。中国在继续研究这样的核反应堆。）
◇Komputilo esploras homan emocion 计算机探索人的感情
Sciencistoj de Kalifornio kreis unu entjeran bibliotekon
de homa emocio-unu katalogo de kiel popolo reagas al la
mondo. La bazo de la katalogo estas unu koda sistemo disvolvita
de 1970-j.Ili klasifikigis multajn movojn de vizaghaj
muskoloj en 44 unuoj de emociaj mienoj Tiuj unuoj difinas
la signifon de diversaj mienoj, kaj la kombinojn de variaj
mienoj. （加里弗尼亚大学的科学家创造了一个数字人类情感图书馆---一个人们怎样对世界作出反映的目录。目录的基础是1970年代研制的一个编码系统，他们把许多面部肌肉运动分类成44个情感面部表情单位。那些单位规定着各种面部表情的意义，及变化着的面部表情的结合。）
Emocio de ghojo, surprizo, kolero, timo, malgajo kaj nauzo
estas interpretata kun rimarkebla konsisto liganta homaran
kulturon.Ili faris videan bendon montri la serion de mienoj.Ili
enmetis la imagojn en unu komputilo, poste, uzis modelan-rekonan
softvaron "trejni" komputilon fari taksadon,
kaj gheneraligas personojn unu post alia. (愉快，惊奇，愤怒，害怕，悲伤和厌恶的情感联系引人注意的内容和人类文化被阐释。他们制作了录像带来展示一系列的面部表情。他们把形象输入计算机，用模式识别软件"训练"计算机作出处理，形成对一个又一个人的概识。)
Esploristoj ankau enmetis la korpan lingvon, vochan tonon,
parolan rekonon kaj metabolan kondichon en komputilo,
kiuj estas plirichaj miksajhoj por pli bone faras konkludon.Ili
pensas, ke la studo estas la grandigo de artefarita inteligenteco,
kaj utila al la farado de roboto, adminstrada konsultado,
psikoterapio kaj kuracadoj de malsanoj. (研究人员还把身体语言，声调，讲话识别和新陈代谢情况输入计算机，这些是更丰富的混合物，目的是更好地作出结论。他们认为，这个研究是人工智能的扩大，有利于机器人的制造，心理治疗和疾病的治疗。)
◇LA KOSMOSHIPO SHENZHOU-3 神州3号宇宙飞船
La sen homa Shenzhou-3 rondflugis terglobo. La flugado
estas scienca eksperimento.Post kiam la kosmoshipo eniris
en la orbito, la centro de spaconaviga komando en Pekino
ghustatempe donis al la shipo serion da instrukcioj, tiel
ke la shipo glate disvolvis sian sunenergian veltabulon
kaj reguligis sian flugan manieron kiam la shipo faris
5-an rondiron chirkau la terglobo, oni ekfunkciigis la
orbit-shanghan motoron de la shipo, tiel ke la shipo sukcese
eniris en la rondan orbiton el la ovala. （无人驾的驶神州3号绕地球飞行。这次飞行是科学实验。宇宙飞船进入轨道时，北京的宇航指挥中心给予飞船一系列的指令，
使飞船顺利地展开其太阳能帆板，并调节其飞行方式，飞船绕行5圈时人们启动了飞船的轨道变换发动机，使飞船成功地从椭圆轨道进入圆形轨道。）
Dum sia rondirado la kosmoshipo faris diversajn sciencajn
eksperimentojn, inkl. de spaca biomedia
eksperimento, kontrolado de alta atmosfero k.a. kaj post
tio ghi reflugis al la Chinio. （宇宙飞船绕行时作了各种科学实验，包括生物环境实验，高空大气控制等，之后飞回了中国。）
◇LA RIZA GENARO ESPLORITA DE CHINAJ SCIENCISTOJ
中国科学家的水稻基因组研究
Lastatempe， 12 chinaj sciencistoj kune esploris kaj plenumis
la "skizon pri la riza genaro", plej detale
en la mondo. La skizo pri la riza genaro estas la plej
granda planta genaro post de la skizo de la homa genaro.
（最近，12位中国科学家共同研究并完成了世界上最详细的"水稻基因组草图"。水稻基因组草图是继人类基因组草图之后最大的植物基因组草图）
Rizo estas unu el la chefaj grenplantoj por vivado de
la homoj sur la tero. La skizo unuafoje detale analizis
la strukturon de la riza genaro kaj malkovris la genetikan
chifron de rizo. Dank' al la skizo sciencistoj povas koni
malsanarezistan genon, analizi genan funkcion kaj plibonigi
varion de rizo. （水稻是人类在地球上生存食用的主要谷物。此草图第一次详细分析了水稻基因组的结构，并揭示了水稻的遗传密码。借助此草图科学家可以认识抗病基因，分析基因的功能，改良水稻的品种。）
◇中国第三代空间机器人
Lastatempe la China Shtata Spaca-robota Instituto ellaboris
spacan roboton de 3-a generacio. Kosmonautoj povas manipuli
ghin por forigi dangherajn objektojn kaj rubon de la spaco.
Tio estas granda pasho de la china spaca plano. (最近中国国家空间机器人研究所研制成功第三代空间机器人。宇航员可以操控它除去危险物和空间垃圾。中国空间计划迈进了一大步。)
La roboto konsistas el 9 telesensiloj. Ghi povas balancighi,
fleksigi kaj rampi. En la spaco sub la regado de kosmonautoj
ghi povas iri, fari kontrolon kaj transportadon, shanghi
mashinspecojn, enigi kaj eligi shtopilojn forpreni rubon
kaj prepari sateliton. Nun Chinio intencas fari alian
roboton por esplori la lunon. (机器人包括9个遥感器。它平稳、灵活，能攀爬，在空间在宇航员控制下它可行走，作控制和运输，换机器零件，插拔开关清除垃圾和准备卫星。现在中国准备制造另一个探索月球的机器人。)
|
|
|
|
|
|
