|
|
|
|
|
FILOZOFIO
哲学(1)
|
Han
Fej-eminenta reprezentanto de legalizisma skolo
韩非-法家的突出代表 de Hou Ghueliang |
Han Fej (a.k.280--233) origine
estis aristokrato de Han-regno. En lia juneco li skribis leteron
al la monarko de Han-regno, petante fari politikan reformadon por
prosperigi kaj potencigi la regnon. La monarko de Han-regno ne akceptis
lian opinion. De tiam li pene studis la verkojn de Lauzio, Ghuangzio,
Shjunzio kaj legalizisma skolo, kaj farighis ghia majstro. （韩非（公元前280--233）原是韩国的贵族。
他年轻时曾写信给韩国君王，要求为国家的繁荣富强进行政治改革。韩国君王没有接受他的意见。从那时开始他努力研究老子，庄子，荀子和法家的著作，成为大师。）
Han Fej metis novan ideon pri "tao"---"lio".
"Lio" estas la konkreta legho de afreo. Li opiniis, ke
la rilatoj inter "tao" kaj "lio" estas tiuj
inter gheneralo kaj specifo. Li diris: " Neniu afero ne havas
sian leghon, sanktuloj unue konas, poste observas, anstatau agi
facilanime senkonsidere kaj kontrauleghe, li auskultas propraorele,
rigardas proraokule, perceptas mem kaj fine faras racian pensadon."
Li ankau emfazis utiligi leghojn por servi al nia transformado de
la socio kaj naturo. （韩非给"道"加入了新观念-"理"。"道"和"理"之间是一般和特殊的关系。他说："无物无其规律，圣人先识后观，不随意反律而动，己耳闻之，己目观之，亲自感知，终达理念。"
他还强调把规律用于我们的社会和自然的改造。）
Lau li, la homa socio senchese disvolvighas, de unu stadio al alia
kaj ne restas sur sama nivelo, ni devas antaueniri, kaj klopodas
fari socion pli bona. Li akceptis la teorion de Shiunzio pri homa
naturo estas malbona kaj egoisma. Por transformi la human naturon
kaj reformi la socion, ni devas ne nur dependi la " moralan
regadon", ankau bezonas la aktivan "leghan regadon".
Li proponis "severan punon kaj multan premion", kaj la
monarko devas utiligi diversajn metodojn (ekzemple, nomumi, eksigi,
ekzameni, provi, premii kaj puni). Li nomigis tiuj metodoj kiel
"artifikismo". （他认为，人类社会在不断发展，从一个阶段到另一阶段，不会止于一个水平，我们必须前进，努力使社会更好。他接受荀子的人性恶和利己的的理论。为了改造人性和改革社会，
我们必须不止依靠"德治"，还需积极地"法治"。他建议"严罚重奖"，君王必须利用各种方法（例如，任命，免职，考核，考验，奖励和惩罚）他把那些方法命名为"手段"（韩非意思是"法、术、势"-译者）。）
Per Han Fej-a teorio kaj aliaj metodoj, la monarko de Chin regno
Jing zheng fondis Chin-dinastio kaj farighis unua imperiestro de
Chinio. Sed baldau la Chin-dinastio falis. Oni trovas, ke unu el
la kauzoj estis, ke Chin-dinastio nur uzis kruelajn punojn kaj severa
leghojn, sed ne per humaneco. Oni esperas apliki samtempe "
leghan regadon" kaj " moralan edifono " al la popolo.
秦王赢政用韩非的理论和其它方法建立了秦朝，成为中国的第一个皇帝。但秦朝不久就灭亡了。人们发现，秦朝灭亡的原因之一就是，只用酷刑严法，不讲人道。人们希望，对人民要"法制"和"道德感化"并用。）
叶念先 译
（编者按：今年介绍了我国传统的主要四个哲学思想流派-儒、墨、道、法家---铭刻于所有中国人心理的主要思想文化传统。2003年将介绍西方的四大哲学思想流派，我想，这是应对全球化，中国世界语者应有的修养。下一步将介绍我国近现代四大思想家的思想，以求中国世界语者对全人类作出应有的贡献。）
|
|
Lauh
greka vorto, filozofio estas amo de sagheco kaj serchas esencon
de la ajhoj. Lauh Platono, ghi estas kono de ekzisto, eterno
kaj nepereblo; lau Aristotelo, estas la esplorado pri kauzo
kaj principoj de ajhoj;lauh stoikuloj, klopodas por teoria kaj
praktika kapableco; lauh epikuranoj, estas la akirado de felicho
per intelekta rezonado. （按希腊词义，哲学是智慧之爱和探索事物的本质。按柏拉图说，它是对存在，永恒和不可替代性的认识；按亚里士多德说，是对事物原因和原理的研究；按斯多戈派说，是对理论和实践能力的努力追求；按伊壁鸠鲁派说，它是借用智力的论理获得幸福的可能性。）
Francis Bacon(1561-1626) kaj Descartes(1596-1650) vidis filozofion
kiel tuteca scienco, kiu donas scion pri chio en formo de logikaj
konceptajhoj. Auguste Comte （1798-1857）elmetis pozitivismon.
Li volas atesti chion per matematiko. Marks（1818-1883） kaj Engels（1820-1895）
konstruis materialisman dialektikon kaj historian materialismon.Tio
per realisma observado kaj kontraudira analizo vidas socion
kaj homvivon， kio estas la plej utila pensa metodo.(培根（1561-1626）和笛卡尔（1596-1650）把哲学看作全面性的科学，以逻辑概念的形式给予全面的知识。孔德（1798-1857）展示了实证主义。他想用数学考证一切。马克思（1818-1883）和恩格斯（1820-1895）构建了唯物辩证法和历史唯物主义。它用现实主义的观察和矛盾分析看社会和人生，是最有用的思想方法。)
Filozofio volas trovi veron, kaj konstruas homaran moralon,
kaj enmanigas la sorton de individuo. Tio estas la interesa
kaj utila esporado. Se vi interesighas en filozofia , vi ankauh
bezonas studi psikologion, sociologion, estetikon, logikon kaj
etikon. Chiuj pravaj scioj estas utila. (哲学希望发现真理，构建人类的道德，掌握个人的命运。它是有趣和有用的探索。如果你对哲学感兴趣，你还需要研究心理学，社会学，美学，逻辑学和伦理学。一切正确的知识都是有用的。)
叶念先 译
|
| 下一页 |
|
